چگونگی تفسیر آیات قرآن

[دکتر نیما]

چگونگی تفسیر آیات قرآن مجید (1)
قرآن که ملجا و مرجع تمام مسلمانان می باشد همواره در طول تاریخ مورد مطالعات محققان و اندیشمندان جهان در زمینه های مختلف قرار گرفته است و لی اصلی ترین مطلبی که مفسران ودانشمندان دینی بر روی آن تاکید داشته و دارند بحث تفسیر و یا به بیان واضح تر دریافت مفاهیم(مفاهیم واقعی)از این کتاب الهی می باشد.دین اسلامی با چند مدعا به خلائق عرصه شد اولاً اینکه حضرت محمد(صلی الله علیه و آله)آخرین پیامبر الهی بر روی زمین خواهد بود و ثانیاً این دین تنها برای قومی خاص عرضه نشده است بلکه این دین برای تمامی بشر الی یوم القیامه است و ثالثاً حضرت محمد(صلی الله علیه و آله) قرآن را به عنوان معجزه خودیا همان سندت نبوّت خود عرضه کرد .این قرآن که هم اکنون در اختیار ما می باشد کلامی الهی است که یک یک آیات آن به حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) از جانب خداوند وحی شده است لذا با مقدمه بسیار بسیار مختصر فوق اهمیت کشف و دریافت مفاهیم از این آیات در دسترس برای ما روشن می شود تا بدانیم که این سند نبوت و معجزه ماندگار الهی برای کل بشریت چه مطلبی را بیان نموده تا ما بتوانیم مراد این کلام الهی (آیات)را درک کنیم.در برخورد اول با این کتاب الهی ما با مطالبی عربی که دارای معنایی ظاهری است مواجه می شویم لکن برای رسیدن به مراد اصلی خداوند در بیان این آیات الهی تنها این ظاهر پاسخ گوی نیاز ما نخواهد بود لذا نا گزیر از پیدا کردن راهی برای رسیدن به بواطن قرآن مجید هستیم که نام این پروسه (رسیدن به مراد اصلی و کشف بواطن آیات) درعرف تفسیر می باشد که نیاز ما به تفسیر مورد توجه و تایید تمامی دانشمندان دینی ائم از شیعیان و عامه (اهل سنت) می باشد مطلبی که در این مقال می گنجد بحث چگونگی دست یابی ما به این مفاهیم می باشد که مباحث فراوانی در این حوزه موجود می باشد که سعی می شود در اینجا طی بحثهایی تحت عنوان چگونگی تفسیر آیات قرآن مختصری با سیر و شیوه تفسیر آیات آشنا شویم.باشد که شما دوستان این مطالب را مطالعه نموده و نظرات یا سئوالاتتان را بیان کنید.امید است که باپیمودن راهی درست به معنای واقعی این کلام نورانی دست یابیم و در صراط مستقیم الهی قرار گریم و مورد عنایت حضرت مهدی علیه السلام قرار گیریم.

[دکتر نیما]

چگونگی تفسیر آیات (2)
پیرو شروع مباحث چگونگی تفسیر آیات پیش از آغاز مطالب لازم است توضیحاتی بسیار مفید که در آینده به درد مطالب ما می خورد را بیان کنم.مطلب جالبی که در این قسمت قابل بیان است توضیح قوانین تکلم عرفی(1) است (؟).
هر کلمه ای که برای اولین بار در یک زبان مورد استفاده قرار می گیرد یک سلسله فرایندهایی بر روی آن لغت اتفاق می افتد که چندی از این فرآیند ها را بیا می کنیم.
1.وضع : در همان اولین دورانی که یک کلمه استفاده می شود در واقع ما می خواهیم معنایی یا جسمی خارجی را در غالب یک کلمه توصیف کنیم و می آییم و یک کلمه را به آن معنا اطلاق می کنیم وضع یعنی قرار دادن یک لفظی برای یک معنا مثالی امروزی می زنم تا با این مفهوم بیشتر آشنا شویم اولین باری که واژه " پاچه خواری " بکار برده شد در واقع قرار بر این بود به فرایند چاپلوسی اسمی دیگرقرار داده شود (وضع) که آن اسم "پاچه خواری " است
2.استعمال: لفظی برای معنایی استعمال می شود یعنی بکار بردن یک لفظ.در واقع مرحله بعد از وضع یک لفظ به یک معنا استعمال آن لفظ است.
3.عرفی شدن : بعد از مدتی که یک لفظی بکار برده شد آن لفظ تبدیل عرف آن اجتماع می شود در این زمان این کلمه وقتی در آن جامعه استفاده می شود معنای مورد نظری درهمه ذهنها بوجود می آید حال این عرف می تواند عرف عام جامعه باشد یا عرف در اجتماع خاصی از مردم مثل پزشکان یا گروههای دیگر.یکی از عرفهای خاص می تواند عرف دینی باشد یعنی برای مثال وقتی لفظی در جامعه دینی استعمال می شود در آن عرف خاص معنای خاص دارد ممکن است آن لفظ در آن عرف خاص دیگر معنای دیگری دارد.یکی از عرفها عرفها ی موجود عرف زمانی است یعنی ممکن است در یک زمان کلمه ای یک معنا داشته یاشد ولی در زمان دیگر معنای دیگری داشته باشد.برای مثال در این شعر که می گوید: این دغل دوستان که می بینید / مگسانند گرد شیرینی .مگس در آن عرفی که این شاعر زندگی میکرد به زنبور ،مگس می گفتند .ولی لفظ مگس در این زمان به معنایی دیگر اطلاق می شود .

اللهم عجل لولیک الفرج

[دکتر نیما]

چگونگی تفسیر آیات قرآن(3)
دوستان عزیز در ادامه مبحثی تحت عنوان قوائد حاکم بر تکلم عرفی به این معنای بسیار مهم میرسیم :
مراد جدی
وقتی لفظی را می شنویم در ابتدا، بی درنگ معنایی در ذهن ما خطور می کنند ولی نکته اصلی در این مقال این است آیا معنایی که
ما برداشت کردیم همان معنای اصلی ای است که گوینده در ذهن دارد یا خیر؟ گوینده در ابتدا قصد می کند معنایی را در قالب کلامی
بیان کند ولی نکته مهم این است که معنایی که ما به عنوان شنونده یک کلام یا خواننده یک متن می شنویم آیا همان معنایی است که
گوینده یا نویسنده در ذهن داشته است؟ و در واقع وقتی ما به فهم درست و برداشت صحیحی از یک کلام می رسیم که به مراد جدی
گوینده که در ذهن داشته است برسیم نه اینکه آنچه خود می خواهیم برداشت کنیم و خیال کنیم که مطلب را فهمیده ایم . پس موفقیت ما
در فهمیدن یک کلام رسیدن به مراد و قصد مورد نظر گوینده است.....! حال گوینده این قرآن ، خداوند متعال است و ما به عنوان
یک مخاطب زمانی در فهم صحیح از این کلام نورانی الهی موفق خواهیم بود که به مراد اصلی گوینده این کلام حق برسیم نه آنچه
خود می خواهیم(هر چند با استدلالاتی به ظاهر صحیح) برسیم.
اللهم عجل لولیک الفرج

[دکتر نیما]

چگونگی تفسیر آیات (4) عقل و سیره عقلا : در عرف به کسی عاقل می گویند که دیوانه نیست , بچه نیست و به اصطلاحی خوبی و بدی (حُسن و قُبح) را می فهمد ولی همین انسان عاقل ممکن است کاری را از روی عقلِ خود انجام دهد ولی بعد از مدتی بفهمد که آن کار را اشتباه انجام داده است ! اینجا بحثی مطرح می شود با عنوان فرق بین عقل با عقلا. وقتی ما می گوییم عقلا ,این عقلای مورد اشاره مربوط به جامعه خاص,دین خاص,قومی خاص نیست. بعضی مسائل مربوط به عقل است برای مثال عقل حسن و قبح را می فهمد, می فهمد که اجتماع نقیضین محال است ولی وقتی صحبت از سیره عقلا مطرح می شود یعنی اگر کسی آن کار را انجام دهد عقلا او را سرزنش نمی کنند. نکته اساسی این است وقتی می گوییم شرع با عقل منطبق است باید به این نکته توجه شود که با عقل 100% منطبق است ولی ممکن است با سیره عُقلا کاملاً منطبق نباشد .وقتی عقلا حرفی می زنند یا تصمیمی می گیرند علاوه بر عقل مسائل دیگری در این حرف و تصمیم آنها مثل احساسات موثر است ولی وقتی می گوییم عقل به مسئله ای حکم می کند منظور ما عقل به ما هُوَ عقل است. گاهی مسئله در سیره عقلا نیست ولی آن مسئله ضد عقل هم نیست.... سیره عقلا در واقع حکم عقل است ولی ناظر به شرایط....پس در سیره عقلا عقل فقط وجود ندارد اللهم عجل لولیک الفرج

[YavarHaghpanah]

اخیراً شیوه ی جدیدی از چگونگی تفسیر قرآن در حال متداول شدن است که بیشتر به رمزگشایی شبیه است. سایت زیر که اخیراً به آن برخورد کردم به نظر می رسد حاوی استدلالاتی در این زمینه است که قابل تأمل و بحث است:
http://sites.google.com/site/is19correct

[دکتر نیما]

اخیراً شیوه ی جدیدی از چگونگی تفسیر قرآن در حال متداول شدن است که بیشتر به رمزگشایی شبیه است. سایت زیر که اخیراً به آن برخورد کردم به نظر می رسد حاوی استدلالاتی در این زمینه است که قابل تأمل و بحث است:
http://sites.google.com/site/is19correct

دوست عزیز یا عزیز دوست : در سیر این بحث به مطالب جالبی خواهیم رسید و پاسخ اینکه آیا این قبیل استدلال ها ی به ظاهر منطقی درست است یا خیر دست خواهیم یافت ولی همین قدر بگویم که حق تفسیر و به قولی" بیان" برای آوردن یک کتاب یا مطلب در سیره عقلا و عقل پذیرفته است لذا این قبیل تفاسیر http://www.iranclubs.org/forums/images/smilies/j.gif :smile24:مخصوصاً تفاسیر عددی تا زمانی که امضای شارع پای آن مطلب نباشد خیلی قابل اتکا نیست!

[دکتر نیما]

چگونگی تفسیر آیات قرآن(5) ادعای ما این است که خداوند در کنار کتابِ هدایتِ خود ,مُبَیِن و معلّمی قرار داده است اگر بپذیریم که غرضِ خداوند از نزول این کتاب هدایت بشر بوده است این که خداوند در کنار کتابش معلمی قرار داده باشد خللی در هدایت کنندگی این کتاب وارد نشده است و این که قرآن نیاز به مبینی داشته باشد به حکم عقل پذیرفته است پس عقلاًاین فرض می تواند مطرح شود که خداوند کتابی بفرستد و معلم (مبین) برای آن کتاب معلوم کند .......! اللهم عجل لولیک الفرج

[YavarHaghpanah]

دوست عزیز یا عزیز دوست : در سیر این بحث به مطالب جالبی خواهیم رسید و پاسخ اینکه آیا این قبیل استدلال ها ی به ظاهر منطقی درست است یا خیر دست خواهیم یافت

دکتر گرامی. با مراجعه به سایتها، وبلاگها، و تالارهای گفتگوی متعدد خارجی و داخلی به وضوح جذابیت اینگونه بحثها به خصوص برای جوانان مشاهده می شود. با توجه به گسترش و جذابیت این بحثها جا دارد سیر فوق الذکر شما چندان به درازا نکشد. مطمئناً پاک کردن صورت مسأله راه خوبی برای حل مسأله نیست. بالاخره باید بدانیم این مباحث جدید قرآنی آیا وجود دارد یا نه. و اگر وجود دارد آیا درست است یا نه. و اگر تماماً درست نیست تا چه حد درست است. این بحثها باید مورد به مورد و استدلالی انجام شود نه آنکه با یک فتوا یا حکم سعی شود جلوی آنها گرفته شود. سانسور با توجه به دنیای ارتباطات امروز نه در جهان سیاست اثربخش است نه در جهان عقاید.

[puyan]

سلام

نهج البلاغه :

ذَلِكَ الْقُرْآنُ فَاسْتَنْطِقُوهُ وَ لَنْ يَنْطِقَ وَ لَكِنْ أُخْبِرُكُمْ عَنْهُ أَلَا إِنَّ فِيهِ عِلْمَ مَا يَأْتِي وَ الْحَدِيثَ عَنِ الْمَاضِي وَ دَوَاءَ دَائِكُمْ وَ نَظْمَ مَا بَيْنَكُمْ

آن نور قرآن است، آن را به سخن آريد ولى هرگز سخن نمى‏گويد،
امّا من شما را از آن خبر مى‏دهم:
آگاه باشيد كه دانش آنچه مى‏آيد،
و خبر آنچه كه در عالم گذشت، و درمان دردهاى شما،
و مقررات نظم دهنده زندگيتان در اين كتاب است.

متشکرم